SAMSUN ONDOKUZMAYIS LİSESİ’NE SAHİP ÇIKILSIN.

Samsun Ondokuzmayıs Lisesi gerek tarihi ve gerekse Türkiye’ye kazandırdığı akademisyen, siyasetçi, sporcu ve iş insanı gibi çok önemli isimlerle, Türk eğitim tarihinin simge liselerinin başında gelmektedir.

Son haberlere göre, benim de altı yıl süreyle ortaokul ve lise eğitimini aldığım Ondokuzmayıs Lisesi’nin, depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkım kararı alınmıştır.

Ondokuzmayıs Lisesi adıyla yıllarca eğitim veren tarihi binanın inşaatı 1912 yılında tamamlanmış ve 1913 yılında "Samsun Sultanisi" adı altında eğitim öğretime başlamıştır. 1. Dünya Savaşı’nın başlaması sonrası okul binası Askeri Hastaneye çevrilmiştir. Bunun üzerine okul Frerler Mektebi binasına nakledilmiştir.

Askeri hastaneye dönüştürülen bina, 1919 yılında İngiliz işgalciler tarafından kullanılmıştır. Cumhuriyetin ilanı sonrası aynı bina Yetimler Yurdu (Dar'ül Eytam) olarak hizmet vermiştir.

Dar'ül Eytam’ın Amasya'ya taşınmasından sonra okul, lise 1926-1927 eğitim yılında eski binasına geri dönmüştür. 1927-1928 eğitim ve öğretim yılında "Samsun Lisesi" adıyla yeniden eğitime başlayan okulumuzun adı, 4 Şubat 1952 tarihinde "Ondokuzmayıs Lisesi" olarak değiştirilmiştir.

1965-1966 ders yılından itibaren de okulumuzun bahçesinde yapılan yeni binasında eğitim vermeyi sürdürmüştür. Tarihi bina ise, Atatürk Anadolu Lisesi olarak eğitim vermeye başlamıştır.

Mustafa Kemal Atatürk, ilki 24 Eylül 1924, ikincisi 26 Kasım 1930 tarihinde olmak üzere okulumuzu iki kez ziyaret etmiştir. Son ziyaretinde öğrenci ve öğretmenlerle yaptığı sohbet sırasında, “Öğretmenler Cumhuriyeti biz kurduk, O’nu yükseltecek ve yaşatacak olan Sizlersiniz. Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür yüksek seciyeli nesiller ister. Hayatta en Hakiki mürşit ilimdir, fendir.” özdeyişini okulumuzda dile getirmiştir.

Ondokuzmayıs Lisesi’nin şimdi yıkım kararı alınan yeni binasına taşınmasından sonra tarihi binamız, 1967 yılından itibaren Atatürk Ortaokulu, 1998 yılından itibaren de Anadolu lisesi olarak eğitim vermiştir.

Son derece başarılı bir eğitim veren Atatürk Anadolu Lisesi de velilerin tüm itirazlarına rağmen anlaşılmaz bir şekilde Kıranköy Mahallesi’ne taşınmıştır. Boşaltılan okul binasına ise Olgunlaşma Enstitüsü getirilmiştir. Bu değişikliğin neden yapıldığının inandırıcı bir açıklaması ise hâlâ bilinmemektedir.

Nedeni bir türlü anlaşılamayan bu yer değişikliklerinden bir başkası da yıllardır İlkadım’da eğitim veren Mithatpaşa Lisesi’nin Tepecik bölgesine gönderilmesi; Mithatpaşa Lisesi binasının ise İmam Hatip Okulu olarak eğitim vermeye başlamasıdır.

Samsun kent merkezindeki başarılı okulların kent dışına taşınırken yerlerine başka okulların getirilmesinin bizim bilmediğimiz bir nedeni olmalıdır. Bu konuda kamuoyunda oluşan kaygı ve kanılara değinmek istemiyorum ama benim de altı yıl eğitim gördüğüm Ondokuzmayıs Lisesi’nin de yenilenmek amacıyla da olsa, kentin uzak bir bölgesine taşınacak olması konusunda düşündüklerimi, endişelerimi ve önerileri paylaşmak istiyorum.

• Depreme dayanıksızlığı kesinleşen binaların yenilenmesi, tabii ki doğru bir iştir. Ama bu yapılırken okulumuzun inşaat bittiğinde aynı isimle bu binaya geri geleceği garantisi verilmelidir.
• Kent merkezindeki İmam Hatip Liselerinin yeterince öğrenci bulamamasının çözümü olarak, kent merkezindeki başarılı liselerin kent dışına gönderildiği kuşkuları giderilmelidir.
• Marmara depremi sonrası dayanıksız binaların yenilenmesi amacıyla çıkartılan “Kentsel Dönüşüm Yasası’nın” günümüzde nasıl kötüye kullanıldığının çok sayıda örneğinin yaşandığı bir kentte yaşıyoruz.

Kentimizdeki çok sağlam binaların mülk sahiplerine verilmeyen kat artış izninin bazı müteahhitlere verilmesi sonucu, sapasağlam binaların karot alma yöntemiyle yıkılarak yerlerine daha çok katlı binaların yapılması ile bu yasanın nasıl bir rant yasasına dönüştürüldüğünü kaygıyla izliyoruz.

Geçtiğimiz yıllarda SGK’na ait İŞKUR HAN satılmıştı. Binayı satın alan firmanın bağlantılı olduğu “Yapı Denetim Firması’nın”, binadan aldığı karot numuneleri sonrası verdiği depreme dayanıksız raporu ile yıkım kararı alınmıştı. Bu binanın yapılışını izlemiş olan çevre esnafı, bu binanın nasıl sağlam yapıldığını anlata anlata bitiremezler ve “Samsun’da yıkılacak en son bina budur” derlerdi.

Nitekim İŞKUR Han’ın temel üzeri dört katlı bina kısmını bir ayda yıkamadılar. Temelini ise normal şartlarda sökemedikleri için FORE kazık çakan darbeli makineler ile bir ayı aşkın sürede çevredeki binalara dahi zarar vererek yıkabilmişlerdi.

Kısacası, Kentsel Dönüşüm Yasası’nın kötüye kullanıldığı kuşkuları giderilmediği sürece bu söylentiler sürecektir.

• Önerim, günümüzde inşaatların çok kısa sürede bitirilebiliyor olması nedeniyle, inşaat bitene kadar okulumuzun bahçesinde kısa sürede yapılabilecek prefabrik sınıflarda eğitimin sürdürülmesidir. 1960’lı yıllarda tarihi ana binamız yeterli olmadığı için bahçede yapılmış, pavyon dediğimiz tek katlı uzun bir binada eğitim yapılıyordu.

SONUÇ: Samsun’un en köklü okullarından birisi olan Ondokuzmayıs Lisesi’nin mevcut yerinde aynı isimle sürdürüleceğinin kesin bir dille açıklanarak velilerin ve okulumuz mezunlarının ikna edilmesi,

İnşaat sürecinde öğrencilerin yakın okullarda (İmam Hatip Lisesi Binası’nın yenilenmesi sırasında yapıldığı gibi) veya yukarıda önerdiğim yapılacak geçici sınıflarda eğitim alması sağlanmalıdır.

Sayın Valimiz ve Milli Eğitim Müdürümüzden bu konuda yardımcı olmalarını, tüm mezunlarımız ve şu anda okulumuzda eğitim alan çocuklarımız adına diliyorum.

Başarılı eğitim kurumlarımızın tümüne sahip çıkılacağı umuduyla, sorunsuz ve güzel bir hafta sonu diliyorum.

11.09.2026
Ecz. Sadi Subaşı